του αειμνήστου Καθηγητή και Ακαδημαϊκού Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλου

…Η ζωή του ανθρώπου, και ως συγκεκριμένου ατόμου και ως συγκεκριμένου λαού, στηρίζεται σε ότι ονομάζουμε παράδοση.

Παράδοση είναι το σύστημα αξιών, τις οποίες ο άνθρωπος έχει αναδείξει με τον αγώνα της ζωής του. Η παράδοση όμως δεν είναι κάτι που υπάρχει καθ’ εαυτό, αλλά νοείται πάντοτε από τη σκοπιά του παρόντος, το οποίον τη φωτίζει και την καταξιώνει. Κατ’ ουσίαν η παράδοση έχει τόσο βάθος, όσο έχει και το εκάστοτε παρόν. Η παράδοση με άλλα λόγια, είναι κινούμενη και πλάθεται μέσα απ’ το παρόν.

Οι αγωνισταί του 1821 είχαν μια πολύ ζωντανή συνείδηση για το ιστορικό μεγαλείο της πατρίδας των, χωρίς όμως να έχουν ακριβή ιστορική γνώση των περασμένων. Η ζωντανή όμως συνείδηση που είχαν για τα περασμένα, τα εφώτιζε πάρα πολύ έντονα και έτσι τα μετέβαλλε σε σύμβολα. Έτσι μέσα στους αγωνιστές του ’21 ο Μαραθών, ο Λεωνίδας και ο Θεμιστοκλής είναι μεγάλα σύμβολα που φωτίζουν και φωτίζονται.

Η παράδοση λοιπόν, είναι κάτι ζωντανό και κινούμενο.

Υπάρχει βέβαια και η νεκρή παράδοση. Όμως αυτή είναι νεκρή, επειδή είναι νεκροί εκείνοι που την έχουν. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν καμία φαντασία, ούτε συγκινούνται από ιδέες μεγάλες, αλλά κατ’ ουσίαν κινούνται μέσα σ’ έναν κόσμο στεγνό, στείρο και άκαρπο, ο οποίος υπάρχει μόνον μέσα τους.

Το ζωντανό ρεύμα της παραδόσεως, που το βλέπουμε να κυλά ορμητικό από τον Όμηρο ως σήμερα, να συντρίβει είδωλα και να προβάλει μεγάλα σύμβολα, το παντοδύναμο τούτο ρεύμα είναι άγνωστο σ’ αυτούς τους νεκρούς εν ζωή.

Η σύγχρονη ελληνική πραγματικότης δεν νοείται χωρίς τα μεγάλα σύμβολα του παρελθόντος, γιατί εκείνοι που την εδημιούργησαν αυτήν την πραγματικότητα είχαν γεμάτη την ψυχή τους από τα σύμβολα αυτά. Κατ’ ουσίαν η παράδοση δεν είναι τίποτα άλλο, παρά μια χορεία συμβόλων, τα οποία είναι καθιερωμένα με το αίμα των δημιουργών τους.

Ούτε, λοιπόν, τη στειρότητα εκείνων που είναι νεκροί εν ζωή έχει ανάγκη η παράδοση, ούτε πάλι την ανιστόρητη προοπτική των κοσμοκατασκευαστών και κοσμοσωτήρων. Και οι πρώτοι και οι δεύτεροι είναι έξω από την ζωή, κατορθώνουν όμως και την ζημιώνουν, δηλαδή ανακόπτουν την πρόοδο της ζωής, την ελεύθερη κίνησή της προς το μέλλον. Η ελεύθερη αυτή κίνηση προς το μέλλον δημιουργεί πάντα καινούριες αξίες, οι οποίες όμως προϋποθέτουν πάντα τις καθιερωμένες. Χωρίς καθιερωμένες ιστορικές αξίες δεν είναι δυνατόν να δημιουργηθούν καινούριες.

Η παράδοση δεν είναι ένα είδωλο, που πρέπει οι πιστοί να το λατρεύουν σιωπηλοί, αλλά είναι ένα αγώνισμα της ζωής, το οποίον της δίνει πάντοτε τα μέτρα της. Όσο μεγάλος είναι ένας λαός, τόσο και μεγάλη παράδοση έχει. Ένας μάλιστα κοσμοϊστορικός λαός, όπως είναι ο ελληνικός, έχει και παράδοση κοσμοϊστορική. Κοσμοϊστορική παράδοση είναι εκείνη, από την οποία αντλούν και οι άλλοι λαοί. Από την παράδοση του ελληνισμού άντλησαν όχι μόνο οι γειτονικοί μας λαοί, αλλά και πολλοί άλλοι, που ευρίσκονται πιο μακρυά από τους γείτονες.

Γνωρίζουμε όλοι τι έγινε κατά την Αναγέννηση στην Ιταλία και στη Δυτική Ευρώπη, όποθ τα σύμβολα της ζωής των ανθρώπων κατάγονταν από την ελληνική παράδοση. Αλλά και κατά τον τελευταίο παγκόσμιο πόλεμο οι λαοί που πολεμούσαν για την ελευθερία χρησιμοποιούσαν τα σύμβολα της ελληνικής παραδόσεως. Από τα πράγματα λοιπόν επικυρώνεται η αξία της παραδόσεως, ή μάλλον επιβεβαιώνεται η ιστορική αιωνιότης της ελληνικής ανθρωπιστικής παραδόσεως.

από το περιοδικό: «Η Δράση μας» (Ιούνιος- Ιούλιος 2015, τεύχος 530).